بررسی انواع دستکشهای ضد برش: کدام متریال برای صنایع فلزی و ساختمانی ایمنتر است؟
در صنایع سنگین مانند فلزکاری و ساختمانسازی، دستان شما باارزشترین ابزارتان هستند. با این حال، طبق آمارهای ایمنی و بهداشت حرفهای (HSE)، جراحات دست بیش از ۴۰ درصد از حوادث محیط کار را تشکیل میدهند. یک لحظه غفلت در هنگام کار با ورقهای فلزی تیز یا فرز سنگبری میتواند آسیبهای جبرانناپذیری به دنبال داشته باشد. اما سوال اصلی اینجاست: در بازار متنوع تجهیزات حفاظت فردی (PPE)، کدام دستکش واقعاً از دستان شما محافظت میکند؟
در این مقاله، متریالهای مختلف دستکشهای ضد برش را کالبدشکافی میکنیم تا انتخابی هوشمندانه برای ایمنی خود داشته باشید.
۱. درک استانداردهای ضد برش: EN388 چیست؟
قبل از انتخاب متریال، باید زبان مشترک ایمنی را بلد باشید. بر روی اکثر دستکشهای صنعتی، نماد یک چکش و چند عدد درج شده است. این اعداد طبق استاندارد EN388 سطح مقاومت دستکش را نشان میدهند.
-
تست کات (Coup Test): عددی بین ۱ تا ۵ که مقاومت به برش چرخشی را میسنجد.
-
تست TDM (استاندارد جدید ISO 13997): با حروف A تا F مشخص میشود. اگر در محیطی با فشار زیاد و لبههای بسیار تیز (مثل برش ورق گالوانیزه) کار میکنید، حتماً به دنبال دستکشهایی با سطح D، E یا F باشید.
۲. مقایسه متریالهای سازنده؛ کدام قویتر است؟
الف) دستکشهای با الیاف HPPE (پلیاتیلن با عملکرد بالا)
این دستکشها که در بازار ایران به نام «دستکشهای نخی ضد برش» اما با تکنولوژی بالا شناخته میشوند، بسیار سبک و خنک هستند.
-
مزایا: راحتی فوقالعاده، قابلیت شستشو و مقاومت خوب در برابر سایش.
-
مناسب برای: جابهجایی قطعات فلزی معمولی و کارهای ساختمانی نیمهسنگین.
-
نقطه ضعف: در برابر حرارت (جوشکاری) ذوب میشوند.
ب) الیاف کولار (Kevlar)
کولار همان مادهای است که در جلیقههای ضدگلوله استفاده میشود. ۵ برابر قویتر از فولاد است اما به سبکی پارچه!
-
مزایا: مقاومت عالی در برابر برش و تحمل حرارت بالا. اگر در کنار برشکاری، با قطعات داغ هم سر و کار دارید، کولار بیرقیب است.
-
مناسب برای: صنایع خودروسازی، شیشهبری و کار با فلزات داغ.
ج) دستکشهای با روکش نیتریل (Nitrile Coated)
در کارهای ساختمانی و فلزی، دستها اغلب با روغن یا مواد شیمیایی در تماس هستند. روکش نیتریل در کف دستکش، علاوه بر خاصیت ضد برش، از نفوذ روغن جلوگیری کرده و چسبندگی (Grip) عالی ایجاد میکند.
-
مناسب برای: کار با آرماتورهای روغنی و لولهکشیهای صنعتی.
۳. صنعت فلزی در مقابل ساختمانسازی؛ تفاوت در چیست؟
در کارگاههای فلزکاری:
خطر اصلی، لبههای برنده ورقها و پلیسههای ناشی از تراشکاری است. در اینجا دستکشهایی با تراکم بافت بالا (Gauge 13 یا 15) توصیه میشود تا پلیسههای ریز از بافت دستکش عبور نکنند. دستکشهای ترکیبی از استیل ضد زنگ و الیاف سنتتیک (Steel Core) بهترین انتخاب برای این بخش هستند.
در پروژههای ساختمانی:
اینجا علاوه بر برش، خطر سایش و ضربه هم وجود دارد. دستکشهای ضد برش ساختمانی باید در قسمت پشت دست دارای ضربهگیرهای سیلیکونی (Impact Protection) باشند تا در صورت سقوط مصالح یا گیر کردن دست بین بلوکها، از استخوانهای پشت دست محافظت کنند.
۴. اشتباهات رایج در انتخاب دستکش ضد برش
-
استفاده از دستکش چرمی معمولی: چرم در برابر سایش عالی است اما در برابر برش تیغ کاتر یا ورق فلزی به راحتی شکافته میشود.
-
سایز نامناسب: دستکش گشاد باعث کاهش تسلط و گیر کردن در قطعات دوار (مثل دریل یا فرز) میشود که بسیار خطرناک است.
-
نادیده گرفتن انقضا: الیاف ضد برش بعد از مدتی استفاده و شستشوی مداوم، خاصیت مولکولی خود را از دست میدهند. اگر دستکش شما پرز داده یا نازک شده، زمان تعویض آن فرا رسیده است.
۵. نکته حرفهای برای مدیران ایمنی
همیشه هزینهی خرید یک جفت دستکش باکیفیت را با هزینههای دیه، درمان و توقف خط تولید مقایسه کنید. استفاده از تجهیزات ایمنی ارزانقیمت و غیر استاندارد، در واقع نوعی «قمار با جان پرسنل» است.
نتیجهگیری
برای صنایع فلزی، اولویت را به دستکشهای کولار یا Steel Core با سطح برش بالا بدهید. برای صنایع ساختمانی، به دنبال دستکشهای نیتریل با محافظ پشت دست باشید. به یاد داشته باشید که ایمنی اتفاقی نیست، بلکه یک انتخاب آگاهانه است.